Bijgewerkt op
Bij de verkoop van een onderneming in België spelen meer dan financiële en fiscale belangen. De emotionele band van de bedrijfsleider, het verlies van identiteit en de zorgen om het voortbestaan van het bedrijf en de werknemers vormen vaak de grootste hindernissen. Emotionele voorbereiding en gespecialiseerde begeleiding kunnen helpen om van deze breuk een nieuwe start te maken.
Bepaalde financiële en fiscale overwegingen nodigen de bedrijfsleider niet uit om zijn bedrijf te verkopen. Toch zijn er andere, minder bekende overwegingen die deze beslissing kunnen beïnvloeden.

Het gaat om de psychologische remmen.
Als deze sterk zijn, zullen sommigen nooit in staat zijn om deze beslissing te nemen.
Anderen zullen hun project afblazen tijdens het proces van bedrijfsoverdracht omdat ze zich ervan bewust geworden zijn dat ze niet klaar zijn voor deze professionele en persoonlijke wending.
Het risico op termijn is dat men niet meer kan verkopen en de onderneming moet sluiten.
Dit is betreurenswaardig omdat dit afbreuk doet aan de economische dynamiek van een gebied dat banen en knowhow verliest.
In grote ondernemingen maakt de voorbereiding van de opvolging van leidinggevenden deel uit van een algemene strategie. Het probleem beperkt zich in de feiten tot de overdracht van de leidinggevende macht.
In kmo's houdt deze vraag daarentegen een wijziging van de leiding en een overdracht van eigendom in.
De bedrijfsleider is doorgaans zeer gehecht aan zijn onderneming.
Hij heeft zijn tijd en zijn arbeidskracht zonder iets te tellen gegeven. Hij heeft zijn ideeën, zijn manier van het economische en sociale milieu waarnemen, zijn manier van organiseren en beheren ingebracht. Hij heeft zijn spaargeld geïnvesteerd en tegelijkertijd de financiële risico's gedragen. Hij heeft tijdens de crises de koers vastgehouden en talloze problemen overwonnen.
Hij heeft soms ook de last van de voorouders gedragen wiens achting en continuïteit bewaard moest worden, terwijl hij voldoende innoveerde om concurrentieel te blijven.
De overdracht aan een externe derde? Risico op een schok
Eenvoudigweg omdat het een goed is dat intiem met zijn eigen persoon is verbonden en de facto de verkoop van een beetje van 'hemzelf' met zich meebrengt.
De onderneming is ook zijn bron van identiteit, van professionele status en van inkomsten.
Philippe Pailot, Universitair hoofddocent aan het IAE van Lille, gespecialiseerd in personeelsbeleid en organisatieanalyse, schreef dat het verkopen van zijn onderneming voor sommige personen gelijkstaat aan 'het verlaten van een menselijke gemeenschap maar ook het achterlaten van een sociale status en afstand doen van zijn identiteit.'.
Deze beslissing gaat volgens hem steeds gepaard met het verlies van macht, van legitimiteit en van zingeving.
Hoe sterker de affectieve band, hoe moeilijker de breuk.
De bedrijfsleider moet afstand doen van zijn levensdoel en een zone van onzekerheid betreden.
– zal het bedrijf zijn vertrek overleven?
– wat zal er van de werknemers worden?
– zal de overnemer tot de taak in staat zijn?
Er bestaan ook dieperliggende psychologische remmingen.
Het levensverhaal van de bedrijfsleider speelt ook een rol bij de structurering van zijn gehechtheid aan zijn onderneming.
Vrees voor het verlies van een hechtingsobject
De keuze om niet te verkopen, houdt niet enkel een wil om een vorm van macht te behouden in, maar veeleer de vrees om een object van gehechtheid (de onderneming) te verliezen dat de opbouw van een persoonlijke en sociale identiteit mogelijk heeft gemaakt.
Een overdracht van een onderneming correspondeert soms met de ontknoping van een levensverhaal en het verlies van een diep geïnvesteerde band.
Het is een daad die zich vertaalt in de meer of minder radicale en definitieve breuk van een band op meerdere niveaus (financieel, materieel, vermogelijk, affectief, identitair).
De intimiteit van het verhaal van de bedrijfsleider is dus niet te verwaarlozen wanneer het erom gaat de beslissing tot overdracht te nemen.
De overdracht van zijn onderneming is een uiteindelijk menselijk verhaal.
Deze gevoelens en emoties kunnen op verschillende momenten tijdens het verkoopproces optreden. Ze kunnen van persoon tot persoon meer of minder sterk zijn.
Als de blokkades belangrijk zijn, is het aangewezen om zich door een specialist te laten helpen.
De verkoop van uw onderneming hoeft niet te beperkt blijven tot een pijnlijke daad.
Het moet de gelegenheid zijn om een nieuwe start te nemen.
Fabienne Gallet
Actoria M&A-consultant









