Bijgewerkt op
Belgische kmo’s kunnen wel degelijk internationale overnames doen, ondanks wat vaak wordt gedacht. Al 5 jaar gaat ongeveer 50 % van de investeringen van grote Europese fondsen naar het buitenland. Kmo’s volgen die trend om hun risico’s te spreiden, nieuwe markten te betreden of middelen te verwerven die lokaal niet beschikbaar zijn. Succes hangt af van begeleiding door ervaren M&A-adviseurs die de fiscaliteit, het arbeidsrecht en de regelgeving van het doelland kennen.
België is een economisch kruispunt in Europa en de thuisbasis van veel internationale instellingen. Dat maakt het een gunstige uitvalsbasis voor kmo’s die over de grens willen kijken. Toch rijst in een wereld van geopolitieke spanningen en instabiele markten de vraag of een Belgische kmo redelijkerwijs internationale overnames kan doen. Grensoverschrijdende transacties zijn steeds zichtbaarder, maar brengen een complexiteit mee die weinig ondernemers vooraf volledig inschatten.
In de jaren na de pandemie werden in Europa, Noord-Amerika en Azië belangrijke economische en politieke initiatieven genomen om het herstel te ondersteunen. Die ontwikkelingen beïnvloedden rechtstreeks de overnamestrategieën van ondernemingen, ook van middelgrote bedrijven.

Halverwege 2022 hadden beleidswijzigingen in de grootste economieën ter wereld de markten voor fusies en overnames veranderd. Enquêtes onder professionals uit de sector en de gegevens die sinds het begin van dat jaar beschikbaar waren, wezen erop dat het aantal grensoverschrijdende transacties in 2022 naar verwachting ongeveer gelijk zou blijven aan 2021 of licht zou dalen.
Ervaren M&A-professionals weten dat totaalcijfers niet weergeven wat er in de praktijk gebeurt. Doorslaggevend zijn de motieven achter de transactie, de beoogde markten en de manier waarop de transactie wordt uitgevoerd. Die keuzes bepalen mee het resultaat.
In een reeks over goede praktijken in M&A bekijken we hier welke factoren ondernemingen ertoe aanzetten internationale transacties aan te gaan, en hoe ze daarbij zoveel mogelijk waarde kunnen creëren.
In de voorbije tien jaar is het profiel van internationaal actieve overnemers ingrijpend veranderd. Grote ondernemingen zijn niet langer de enige spelers. Ook middelgrote ondernemingen, of ze nu zijn opgericht als SRL (voorheen bvba, sinds de hervorming door het Wetboek van vennootschappen en verenigingen (CSA) van 2019) of als een SA – wagen zich steeds vaker met ambitie en een doordachte aanpak op internationale markten.
Private investeringsfondsen hebben die beweging op gang gebracht. Ze toonden over verschillende cycli aan dat goed gestructureerde grensoverschrijdende overnames haalbaar en rendabel kunnen zijn. Hun opgebouwde ervaring heeft geleidelijk de weg geopend voor ondernemende kmo’s.
Momenteel wordt bijna 50 % van het door de belangrijkste Europese investeringsfondsen ingezette kapitaal buiten hun thuismarkten belegd. Ongeveer een kwart van hun portefeuilleparticipaties bevindt zich in het buitenland.
Grensoverschrijdende overnames zijn een reactie op globalisering en kunnen ook de blootstelling aan politieke, regelgevende of milieurisico’s verminderen. Daarom kijken steeds meer Belgische ondernemers met kmo’s van uiteenlopende omvang over de landsgrenzen heen.
Wat vroeger voorbehouden was aan grote groepen, ligt nu ook binnen het bereik van kmo’s. Ze doen internationale overnames om hun commerciële netwerken sneller uit te bouwen en hun omzet aanzienlijk te laten groeien.
In andere gevallen draait het vooral om geografische diversificatie om economische en politieke risico’s te beheren – een bijzonder relevant aandachtspunt voor Belgische kmo’s die sterk afhankelijk zijn van één regionale of nationale markt.
Sommige ondernemingen zoeken ook overnames in het buitenland om toegang te krijgen tot strategische, menselijke of natuurlijke hulpbronnen die in België niet beschikbaar zijn, waardoor ze hun waardeketen structureel versterken.
In de praktijk hebben beslissingen over grensoverschrijdende overnames zelden één enkele drijfveer. Meestal spelen meerdere motieven tegelijk. Ook al groeit de belangstelling voor zulke transacties bij Belgische kmo’s, staan beginnende internationale overnemers zonder begeleiding nog steeds voor een steile leercurve en tal van valkuilen.
Een grensoverschrijdende transactie afronden is complexer dan een transactie op de thuismarkt. De groeikansen via internationale overnames zijn reëel, maar liggen niet binnen het bereik van elke onderneming. Niet alle kmo’s beschikken over de organisatorische, financiële en menselijke middelen om een internationaal dossier goed te beheren.
Bedenk ook dat elke investering of overdracht van activa in dit verband plaatsvindt binnen een specifiek juridisch en fiscaal kader. In België zijn meerwaarden op aandelen die worden gerealiseerd in het kader van het normaal beheer van het privévermogen volgens vaste rechtspraak in beginsel vrijgesteld van belasting. Houd bij de structurering van een grensoverschrijdende transactie rekening met de voorwaarden voor die vrijstelling.
Goede praktijken voor geslaagde grensoverschrijdende transacties vanuit België
Zoals de eerdere situaties tonen, maakt een overname over de grens uw groeistrategie complexer. Overnemers die de beste resultaten behalen, hebben één gewoonte gemeen: ze schakelen begeleiding in.
Ze werken met gespecialiseerde adviseurs die het overnamelandschap van het doelland grondig kennen, van juridische en fiscale regels tot bedrijfscultuur en sectorpraktijken. Dit zijn de belangrijkste aandachtspunten:
Beoordeel de kans in haar specifieke marktcontext.
Een van de aanbevelingen die de teams van Actoria het vaakst geven, is om regio’s niet als homogene blokken te behandelen bij het zoeken naar overnamedoelwitten. Veralgemeningen over regio’s kunnen tot dure inschattingsfouten leiden.
Neem de Arabische wereld en het Midden-Oosten. Veel Belgische overnemers hebben de neiging om Marokko, Tunesië, de Verenigde Arabische Emiraten, Egypte en Israël als één geheel te beschouwen. De wettelijke kaders, handelspraktijken en bedrijfsculturen verschillen echter sterk van land tot land.
Hetzelfde geldt voor het Amerikaanse continent. Noord- en Zuid-Amerikaanse markten gelijkstellen zou een grote strategische fout zijn. Ook in Centraal- en Oost-Europa is voorzichtigheid nodig. De landen liggen in dezelfde ruime regio, maar verschillen sterk in hun overnamepraktijken.
Ervaren professionals beoordelen elke kans aan de hand van de economische, institutionele, juridische, sectorale en culturele kenmerken van het betrokken land.
U hebt kennis nodig van formele zaken zoals lokale wettelijke vereisten, toegelaten rechtsvormen en toepasselijke belastingstelsels, en van minder formele factoren zoals de beschikbaarheid van mensen en materialen die cruciaal zijn voor de beoogde activiteit.
De handelspraktijken, regelgevende kaders en boekhoudnormen verschillen sterk van land tot land. Uw gebruikelijke adviseurs in België kunnen maar een deel van de nodige begeleiding bieden. Schakel deskundigen in die de lokale omstandigheden kennen en processen kunnen afstemmen op de betrokken markt.









