Bijgewerkt op
Breng de verwachte commerciële en operationele synergieën in kaart. Beoordeel hun kosten, timing en uitvoeringsrisico’s en volg de resultaten na de transactie op.
In België zijn elk jaar honderden kmo’s betrokken bij fusies en overnames, of het nu gaat om SRL’s (de rechtsvorm die de SPRL verving sinds de hervorming van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen (CSA) van 2019) of om SA’s. Achter elke samenvoeging van ondernemingen ligt een centraal doel: duurzame synergieën tot stand brengen die de betaalde prijs rechtvaardigen en meer waarde creëren dan elke entiteit afzonderlijk had kunnen opleveren. Die synergieën begrijpen, erop anticiperen en ze aansturen is daarom van strategisch belang voor elke Belgische ondernemer die wil groeien via overnames.
Wat is een synergie bij fusies en overnames?
Bij een samengaan van ondernemingen berust het begrip synergie op een eenvoudig principe: de waarde en prestaties van de gecombineerde onderneming overstijgen de optelsom van de waarde en prestaties van beide ondernemingen op zichzelf. Met andere woorden, het geheel is meer waard dan de som der delen.

Al in de voorbereidingsfase is het doel van elke fusie of overname om synergieën te creëren die standhouden : nieuwe marktaandelen winnen, het klantenbestand uitbreiden en de financiële draagkracht versterken. In België, waar de waarderingsmultiples voor kmo’s doorgaans liggen tussen 4 en 7 keer de EBITDA, heeft het vermogen om die synergieën aan te tonen en te realiseren rechtstreeks invloed op de onderhandelde verkoopprijs. Breng ze daarom zorgvuldig in kaart vóór de ondertekening, niet erna.
Synergie is het multiplicatoreffect dat ontstaat wanneer twee afzonderlijke organisaties samenwerken en samen meer bereiken dan elk op eigen kracht. Het is de belangrijkste drijfveer die het samengaan van ondernemingen in de meeste gevallen rechtvaardigt, ongeacht de omvang van de betrokken partijen.
Dit zijn de belangrijkste categorieën synergieën bij fusies en overnames:
- Omzetsynergieën
- Kostensynergieën
- Financiële synergieën
Zo komen deze categorieën van synergie in de praktijk tot uiting bij Belgische kmo’s.
Omzetsynergieën
Het idee achter omzetsynergieën is dat de nieuwe onderneming meer omzet kan behalen dan beide ondernemingen samen zouden halen als ze onafhankelijk bleven.
Houd er wel rekening mee dat sectorstudies, waaronder die van McKinsey & Company, aantonen dat deze synergieën gemiddeld later tot stand komen dan kostensynergieën. De moeilijkheid zit onder meer in het bepalen van relevante commerciële doelstellingen en het opzetten van nieuwe verkoopwerkwijzen voor teams die nog geen gemeenschappelijke cultuur delen.
In België komen omzetsynergieën doorgaans voort uit:
- Kruisverkoop van producten of diensten aan de respectieve klanten van beide ondernemingen
- Minder concurrentiedruk in gebieden waar beide ondernemingen actief zijn
- Toegang tot nieuwe segmenten of gebieden, zeker in een land met drie economisch verschillende gewesten: Vlaanderen, Wallonië en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest
- Bestaande verkoopnetwerken bundelen en verbeteren
Kostensynergieën
Door twee ondernemingen samen te voegen, kunnen de bedrijfskosten op verschillende manieren dalen:
- Marketingactiviteiten verbeteren
Door middelen en communicatiekanalen te bundelen, kan de onderneming dubbel werk beperken en investeren in de acties met de grootste impact.
- Immateriële activa delen
Door technologie, onderzoeks- en ontwikkelingsgegevens of octrooien van een van de ondernemingen te delen, kan de productiviteit meetbaar stijgen en kunnen de productiekosten dalen.
- Het personeelsbestand stroomlijnen
Bij bedrijfssamenvoegingen in België wordt het personeel niet altijd gereorganiseerd. Het schrappen van overlappende functies, vooral in de ondersteunende diensten, levert vaak aanzienlijke besparingen op. In België vraagt dit om een zorgvuldige aanpak, gelet op het arbeidsrecht en de wettelijke overlegverplichtingen.
- De bedrijfsvoering efficiënter maken
Eenvoudigere interne processen maken de onderneming wendbaarder en efficiënter. Een grotere onderneming kan ook sterker onderhandelen met leveranciers, waardoor de aankoopkosten aanzienlijk kunnen dalen.
Om kostensynergieën te ramen is een onderbouwde inschatting nodig die verder gaat dan de berekening. Breng bij de due diligence overlappende functies in kaart, raam mogelijke besparingen op loonkosten en weeg de gevolgen van gedeelde bedrijfsruimten of apparatuur en de verwachte efficiëntiewinst na de fusie zorgvuldig af.
Financiële synergieën
Financiële synergieën worden vaak onderschat en kunnen zwaar doorwegen bij een fusie of overname. Denk aan meer leencapaciteit, lagere kapitaalkosten, een hogere totale rentabiliteit en, in sommige gevallen, gunstige fiscale gevolgen van het samengaan.
In België verdienen de fiscale aspecten bijzondere aandacht. Wanneer een overdrager die een natuurlijke persoon is, een meerwaarde op aandelen realiseert in het kader van het normaal beheer van het eigen privévermogen, komt die meerwaarde in aanmerking voor een belastingvrijstelling volgens de vaste rechtspraak van de Belgische rechtbanken. Het is een bijzonder voordeel waarmee u bij de structurering van de transactie rekening moet houden. Bij constructies met holdings geldt bovendien dat de regeling voor definitief belaste inkomsten (RDT) recht geeft op een vrijstelling van 95 % van de ontvangen dividenden, wat een hefboom vormt voor optimalisatie na de overname. Inkomsten die aan natuurlijke personen worden uitgekeerd, blijven onderworpen aan de roerende voorheffing van 30 %.
Omzet, kosten en financiële structuur zijn de drie pijlers van een synergieanalyse bij een overname. Het doel is om hun volle potentieel te benutten zodra de transactie is afgerond.
Hoe realiseert u synergieën bij fusies en overnames in België?
Een akkoord dat er op papier goed uitziet, rendeert pas als de verwachte synergieën echte waarde opleveren. Veel transacties halen hun doelstellingen niet doordat de periode na de afronding onvoldoende is voorbereid. De volgende stappen helpen om de verwachte resultaten te bereiken:
- Houd de strategische doelstellingen tijdens het hele traject voor ogen
Directie, integratieteams en adviseurs moeten dezelfde doelstelling voor ogen houden. Met een flexibele aanpak besteedt iedereen minder tijd aan bijzaken en blijft de aandacht bij de prioriteiten die waarde creëren.
- Geef voorrang aan synergieën die snel veel opleveren
Het eerste jaar na de afronding is doorslaggevend. Bepaal van bij het begin welke synergieën het gemakkelijkst te realiseren zijn en weinig investeringen vergen. Ga na of ze passen bij de algemene strategie. Deze eerste resultaten geven medewerkers en aandeelhouders vertrouwen in de transactie.
- Werk vóór de afronding een gedetailleerd integratieplan uit
Een van de meest voorkomende redenen waarom synergieën uitblijven, is het ontbreken van een gedetailleerd integratieplan dat al tijdens het due diligence-onderzoek wordt opgesteld. In België moet dit plan rekening houden met de specifieke regels van het sociaal recht, de verplichtingen om personeelsvertegenwoordigers te raadplegen en de beperkingen die per regio verschillen.
- Behoud sleutelmedewerkers en begeleid de culturele verandering
De medewerkers van de overgenomen onderneming vertegenwoordigen vaak een groot deel van haar waarde. Om sleutelmedewerkers te behouden, zijn duidelijke communicatie en aandacht voor de bedrijfscultuur nodig. Als die aandacht ontbreekt, kan expertise verloren gaan en kunnen de verwachte synergieën kleiner uitvallen.
- Volg de realisatie van synergieën op
De directie heeft een specifiek dashboard nodig om de realisatie van synergieën op te volgen, bij voorkeur in een hulpmiddel voor projectbeheer bij fusies en overnames. Leg duidelijke referentie-indicatoren vast en evalueer die geregeld om afwijkingen te voorzien en de actieplannen zo nodig bij te sturen.
- Analyseer het klantenbestand om omzetsynergieën te realiseren
Commerciële synergieën realiseren vraagt een goed inzicht in de klantenrelaties van beide ondernemingen. Betrek de verkoopteams vanaf het begin, zodat ze de nieuwe aanbiedingen begrijpen en verantwoordelijkheid nemen voor de doelstellingen voor kruisverkoop.
Hoe modelleert u synergieën bij een fusie of overname?
Synergieën modelleren betekent dat u de verwachte voordelen van het samengaan financieel waardeert. Tel bij de rekenkundige som van de waarde van beide ondernemingen de nettobijdrage van de vastgestelde synergieën op, zoals kostenbesparingen of extra omzet. Drie hoofdthema’s geven richting aan de analyse: via welke kanalen verkopen, welke aanbiedingen uitwerken en op welke markten actief worden.
Onderzoek voor elk van deze onderdelen systematisch waar de werkelijke kansen op waardecreatie liggen. Vermijd daarbij de klassieke valkuil dat u de synergieën overschat en zo te veel betaalt voor de doelonderneming en de verwachtingen van de betrokkenen niet inlost.
In die context kan een beroep op een M&A-adviseur gespecialiseerd in de overdracht van Belgische kmo’s blijkt waardevol. Een deskundige met kennis van de specifieke kenmerken van de Belgische economie, de bepalingen van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen (CSA) 2019 die van toepassing zijn op SRL’s en SA’s, en de fiscale mechanismen van het Belgische recht, kan de partijen helpen de transactie optimaal te structureren, of het nu gaat om een aandelenoverdracht, de inbreng van een bedrijfstak of een fusie door overneming die in voorkomend geval onder de bevoegdheid valt van de Ondernemingsrechtbank Brussel of die van Antwerpen, Luik of Gent.
Samengevat
Synergieën staan centraal bij succesvolle fusies en overnames in België. Breng ze in kaart, kwantificeer ze en volg ze in elke fase op, van de intentieverklaring tot de maanden na de afronding. Om ze te realiseren, zijn zorgvuldige sturing, een goed geplande integratie en blijvende aandacht voor mensen en bedrijfscultuur nodig. Stel ambitieuze en realistische doelen. Wie de mogelijke voordelen overschat, brengt zowel het rendement van de transactie als het vertrouwen van de teams in gevaar.









