Bijgewerkt op
Onderzoek bij de verkoop van een onderneming hoe beide teams leidinggeven, beslissingen nemen en communiceren. Deze observaties helpen de overdracht aan de overnemer voor te bereiden.
Breng de bedrijfscultuur al vroeg in een fusie- of overnametraject in kaart om sneller waarde uit de transactie te halen.


De invloed van bedrijfscultuur bij fusies en overnames begrijpen
Bij fusies en overnames komt bedrijfscultuur vaak ter sprake. De reden is eenvoudig: cultuurverschillen vallen op zodra ze geld kosten, soms zelfs heel veel geld.
70% van de ondernemingstransformatieplannen en 50% van de overnames wereldwijd creëren geen waarde omdat de culturele dimensies onderschat werden.
David Tournadre, hr-directeur bij Thalès
Het hier weergegeven citaat vermeldt niet uit welk onderzoek deze percentages komen.
In zijn internationale enquête over culturele risico’s bij fusies en overnames, bevroeg Mercer 1.438 personen die bij transacties betrokken waren, verspreid over 54 landen. Van de deelnemers meldde 43% dat zij in verband met die risico’s een vertraagde afronding, een niet-afgeronde transactie of een invloed op de overnameprijs hadden meegemaakt.
Bij fusies en overnames komen tal van specialistische onderzoeken, beoordelingen en diagnoses kijken. Toch blijven de menselijke aspecten, en vooral de bedrijfscultuur, vaak onderbelicht bij de beoordeling van risico’s en de inschatting van de slaagkansen.
Er bestaan wel degelijk instrumenten om bedrijfscultuur te analyseren en te beoordelen. Die methodes vullen elkaar vaak aan en helpen risico’s en raakvlakken in kaart te brengen.
Bedrijfscultuur: een nieuw actief?
Beoordelingsinstrumenten, zoals de Cultural Assessment van het Barrett Center, kunnen helpen om uitgesproken waarden, werkpraktijken en knelpunten tussen de teams te vergelijken. Interpreteer deze indicatoren samen met de observaties en interviews tijdens de audit.
Een cultuurscore volstaat niet om vast te stellen dat aan de voorwaarden voor opname van een immaterieel vast actief op de balans is voldaan. De Commissie voor Boekhoudkundige Normen verduidelijkt welke criteria moeten worden onderzocht.
De cultuur van een organisatie definiëren
De cultuur van een organisatie wordt gedefinieerd door de « geleefde waarden » in de dagelijkse omgang tussen bestuurders, kaderleden, leidinggevenden en alle medewerkers.
« Twee bedrijven kunnen dezelfde strategie volgen, dezelfde structuren hebben en dezelfde managementmethoden toepassen, maar toch heeft elk zijn eigen cultuur. »
Eric Delavalée
geïdentificeerd als de « Geheime saus » van de organisatie », is de bedrijfscultuur geen vast gegeven dat louter door uitgedragen waarden wordt bepaald. Ze verandert mee met de mensen die er deel van uitmaken. Uitgedragen waarden, vaak ingegeven door de bedrijfsleider, inspireren die cultuur. Gedrag, rituelen, ervaringen en symbolen die eigen zijn aan de onderneming, versterken haar.
Net zoals de managementcultuur het institutionele erfgoed weerspiegelt van voormalige en huidige leidinggevenden. De structuur van het bedrijf weerspiegelt de cultuur en waarden. Daarom omvat het nadenken over de cultuur en waarden van de organisatie de analyse van structuren, procedures en belonningssysteem. Al deze elementen vormen de codificeerde of « grondwettelijke » waarden van de organisatie.
Cultuurdue diligence uitvoeren
De culturele diagnose-instrumenten maken het mogelijk om de waarden van een organisatie vóór en na de transactie in kaart te brengen, te meten en op te volgen.
De resultaten kunnen helpen om de culturele entropie te verminderen en de cultuur beter op de strategie af te stemmen. Zo kan het aantal mislukte transacties afnemen en kan de nieuwe organisatie beter presteren.
Belangrijkste fasen van de transactie
1 – Stem de menselijke en zakelijke belangen van de transactie op elkaar af
Doelstellingen:
- Stel een apart team samen om de immateriële en menselijke aspecten van de transactie mee te nemen.
- Ga na welke communicatiemiddelen het meest geschikt zijn om tot een gedeelde visie te komen.
Stappen:
1 – Bepaal de materiële en immateriële doelstellingen van de transactie.
2 – Evaluatie van niet-financiële risico’s.
3 – Bepaal de doelstellingen van de transactie voor « Processen, Mensen en Missie – Doel ».
4 – Opdrachtenteam vormen « Culturele Due Diligence »
2 – Cultuurdiagnostiek
Doelstellingen:
- Identificatie van interculturele verschillen tijdens de due diligence-fase, evenals de culturele entropie van de organisaties.
- Defineren wat de belangrijkste kenmerken zijn van de twee organisatieculturen (individuele, relationele, organisatorische en maatschappelijke waarden).
- Definieren van de overeenkomende waarden en van de hefboomme om de nieuwe ‘gewenste cultuur’ te bepalen die het meest geschikt is voor de toekomst, met een strategisch oogpunt.
- Consolideren van de structuur van de nieuwe organisatie door de waarden van de "Gewenste Cultuur" uit te rollen als organisatorisch en beheermodel.
Stappen
1 – Stel een diagnoseverslag op dat aansluit bij de specifieke kenmerken van de organisaties en de aard van de beoogde transactie.
2 – Breng de factoren die afstemming bevorderen, de aandachtspunten en de hefbomen voor verandering in kaart.
3 – Stel een verslag op met een strategisch actieplan rond de thema’s Processen, Mensen, Missie – Doel.
- Consolidatie
« Van businessplan naar Cultuurplan » : Het strategische plan uitvoeren om de « gewenste cultuur » te bereiken
Doelstellingen: Begeleid de transitiemanagers na de overname bij de invoering van een gemeenschappelijke cultuur die aansluit bij de strategie.
Stappen:
1 – Inzetten van een interorganisatie- en transversaal projectteam
2 – Train leidinggevenden en organiseer workshops om samen de nieuwe culturele identiteit en de bijbehorende waarden vorm te geven.
3 – Voer het communicatieplan uit met als doel de teams van de nieuwe organisatie te betrekken.
Betrokkenheid tijdens de consolidatiefase staat garant voor het succes van de gedane investeringen.
Samengevat
Bestuurders zouden baat hebben bij investeringen in gereedschappen om intangibele elementen zoals Cultuur zichtbaar en concreet te maken, om zo risico’s in M&A-operaties te minimaliseren. Veel operaties zijn immers mislukt door onvoldoende rekening te houden met menselijke en culturele aspecten.
De geïnvesteerde middelen in « Culturele due diligence » zijn gering als men zich ervan wil verzekeren dat de eigen transactie daadwerkelijk waarde kan opleveren.
« Cultureel kapitaal is de nieuwe grens van het concurrentievoordeel ». Voor wie het nog niet had begrepen: we betreden het tijdperk van de immateriële activa, en mensen blijven centraal staan in het welslagen van transacties.
Cultureel kapitaal kan in kaart worden gebracht met culturele due diligence bij onze fusies en overnames. Daarbij horen een « Cultuurscore » die meet hoe gezond en sterk de bedrijfscultuur is, een rapport over Cultural Entropy ® en de kernwaarden van de huidige en gewenste organisatie.
Als strategische partner van kmo’s biedt de Actoria-groep bedrijfsleiders vernieuwende instrumenten voor de waardering van immaterieel kapitaal en voor culturele due diligence.
Isabelle Bonnal









